زمینه و هدف: بیشترین علل مرگ و میر و ناتوانی در افرادی که دچار ضربه به سر می شوند، مربوط به هماتوم های اپی دورال و ساب دورال می باشد. در سه دهه اخیر با توجه به بهبود نحوه نجات و پایش بیماران پس از عمل جراحی و ارتقا مراقبت های ویژه، پیامدهای حاصل از درمان به مراتب بهبود یافته است. مطالعه حاضر به بررسی عواملی می پردازد که می توانند بر پیامدهای حاصل از درمان بیماران دچار هماتوم های اپی دورال و ساب دورال تاثیرگذار باشد.روش کار: پرونده تعداد 109 نفر از بیماران بستری شده بین سال های 86-81 در بیمارستان فاطمی اردبیل به علت هماتوم های اپی دورال و ساب دورال مورد بررسی قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش آمار توصیفی و برای بررسی ارتباط بین متغیرها از آزمون آماری کای دو در نرم افزار آماری SPSS 16 استفاده گردید.یافته ها: شصت و نه نفر (63%) از بیماران هماتوم اپی دورال و 40 نفر (37%) هماتوم ساب دورال داشتند. میانگین سنی بیماران 33 سال، میانگین نمره هوشیاری بدو ورود بیماران 10 و میانگین روزهای بستری در بخش جراحی و در آی سی یو به ترتیب 6 و 8 روز بود. 92 نفر از بیماران مرد (84%) و 17 نفر زن (16%) بودند. بر اساس سیستم گلاسکو، پیامد حاصل از درمان 76 نفر (70%) از بیماران مساعد و 33 نفر (30%) نامساعد بود. 9 نفر (13%) از بیماران دچار هماتوم اپی دورال و 23 نفر (53%) از بیماران دچار هماتوم ساب دورال، فوت شدند.نتیجه گیری: بر اساس نتایج مطالعه نوع ضایعه (هماتوم اپی دورال یا ساب دورال)، سن، مدت زمان بستری در بخش ICU و GCS بدو ورود برروی پیامد هماتوم های حاد تاثیر داشتند.

آسیب حاد سر از علل شایع مراجعه  به بخش اورژانس مراکز درمانی  می باشد. دو عارضه مهم این آسیب، هماتوم ساب دورال (SDH، sub dural hematoma) وهماتوم اپیدورال (EDH،Epi dural hematoma) می باشند که بطور عمده جهت تشخیص آنها از سیتی اسکن (CT scan) استفاده می شود. افتراق این دو نوع هماتوم از یکدیگر اهمیت زیادی دارد وقدرت افتراق سی تی اسکن در این دو مورد، از نظر مراجع مختلف، همواره مورد بحث و اختلاف نظر بوده است. این مطالعه توصیفی تحلیلی به منظور بررسی قدرت سی تی اسکن در تشخیص SDH وEDH ، نیز افتراق آنها از یکدیگر، با استفاده از اطلاعات موجود در پرونده بیماران مراجعه کننده به بخش سی تی اسکن دو بیمارستان  شهدای تجریش و امام حسین (ع) تهران، با تشخیص اولیه SDH یاEDH  طی سال 1378 انجام گرفت. نتایج حاصل از تفسیر یافته های سی تی اسکن با نتایج تشخیصی حاصل از عمل جراحی مقایسه گردید. در این تحقیق، 80 نفر که نیمی مبتلا به SDH و نیمی به EDH بودند مورد بررسی قرار گرفتند، حداقل سن بیماران 14 سال، حداکثر سن 80 سال و میانگین سنی 32.5 سال با انحراف معیار 17.9 بود. نتایج نشان داد که  سی تی اسکن برای تشخیص و افتراق این دو نوع هماتوم دارای حساسیت بالایی است. تفاوت معنی داری بین نتایج سی تی اسکن و نتایج تشخیصی حاصل از جراحی مشاهده نشد. همچنین استفاده از معیار شکل ضایعه (محدب الطرفین در EDH و هلالی درSDH ) و وسعت ضایعه (محدود به درز (Suture) در EDH و فراتر از درز SDH) برای این دو نوع هماتوم با ارزش بوده دارای حساسیت قابل قبولی می باشد، لیکن معیار وجود شکستگی همراه (در موردEDH) و وجود ضایعه مغزی همراه (در مورد SDH) دارای حساسیت لازم نمی باشد.

زمینه و هدف: هدف این مطالعه تعیین ارتباط بین پیامد [سنجش شده با استفاده از (Glasgow Outcome Scale) Gos] و عود در هماتوم مزمن ساب دورال [Chronic Subdural Haematoma (CSDH)] بوده است.مواد و روش ها: تعداد 82 بیمار متوالی که به علت هماتوم مزمن ساب دورال تحت عمل جراحی قرار گرفته بودند، در مطالعه حاضر بررسی شدند.یافته ها: ارتباط بین عود هماتوم مزمن ساب دورال و این متغیرها مطالعه شد: جنسیت، سن؛ تاریخچه تروما؛ (Glasgow Coma Scale) GCS در زمان پذیرش (مرحله 1، GCS بیشتر از 12؛ مرحله 2، GCS بین 8 تا 12؛ مرحله 3، GCS کمتر از 8)؛ فاصله زمانی بین صدمات ناحیه سر (هنگامی که تاریخچه تروما به سر وجود داشت) و جراحی؛ وجود انحراف در خط وسط در تصاویر سی تی اسکن: وجود هوا در فضای جمجمه 7 روز پس از جراحی؛ دانسیته هماتوم؛ وسعت هماتوم؛ وجود آتروفی مغز و درجه GOS (کمی و غیر کمی) در هنگام ترخیص. در تحلیل این مطالعه، P<0.05، از لحاظ آماری معنی دار در نظر گرفته شد. یافته ها حاکی از آن بودند که GCS پایین تر (P<0.001)، GOS بالاتر (P<0.001)، وجود هوا در داخل جمجمه 7 روز پس از جراحی (P=0.002) و هماتوم با دانسیته بالا (P<0.001)، به طور معنی داری با عود هماتوم مزمن ساب دورال در ارتباط هستند.نتیجه گیری: چنین نتیجه گیری می شود که GOS با عود هماتوم مزمن ساب دورال مرتبط است.

زمینه: هماتوم ساب دورال حاد تجمع خون تازه در فضای میان سخت شامه و مغز و از عوامل مهم مرگ و میر و ناتوانی در بیماران ضربه مغزی است.هدف: مطالعه به منظور تعیین ارزیابی نتایج درمان جراحی هماتوم ساب دورال در سالهای 1377 تا 79 در بیمارستان شهید رجایی قزوین انجام شد.مواد و روش ها: پرونده بالینی تمام بیمارانی که در طول این دو سال به علت هماتوم ساب دورال حاد در بیمارستان شهید رجایی قزوین جراحی شده بودند، بررسی شد. بیمارانی که زنده مانده بودند، پیگیری شدند.یافته ها: از مجموع 609 بیمار بستری شده به علت ضربه های مغزی متوسط یا شدید، 63 بیمار با تشخیص هماتوم ساب دورال حاد جراحی شدند که 23 بیمار زنده مانده بودند. 92.1% بیماران جراحی شده، مرد بودند که شایع ترین علت هماتوم (71.4) تصادف رانندگی بود.نتیجه گیری: تفاوت یافته های این مطالعه با مطالعه های دیگر، می تواند ناشی از شیوع زیاد حوادث رانندگی در منطقه قزوین باشد.

بی حسی نخاعی و اپیدورال به صورت شایع در جراحی های مختلف انجام می شوند. ایمنی این روش ها به خوبی ثابت شده، اما گاهی بیماران دچار عوارض قابل توجه می شوند. بیش ترین عارضه این روش ها، سردرد به دنبال سوراخ کردن دورا می باشد که سردردی وابسته به تغییر وضعیت بیمار بوده و عموماً خودبخود بهبود می یابد. اما این نوع سردرد همچنین می تواند علامت اولیه ای از تشکیل هماتوم ساب دورال باشد و باید به عنوان یک علامت خطر در نظر گرفته شود. عدم پاسخ به درمان های طبی رایج و نیز تغییر در خصوصیات این سردرد با به همراه بودن سایر علایم مرتبط با سیستم عصبی، شک به هماتوم ساب دورال را برمی انگیزد. این عارضه اگرچه نادر است، ولی در صورت عدم تشخیص به موقع، همراه با نقایص عصبی وکشنده می باشد.

زمینه و هدف: هماتوم ساب دورال مزمن خونریزی شایع در فضا داخل جمجمه ای است. تروما شایعترین علت ایجاد کننده هماتوم ساب دورال مزمن محسوب می شود. این مطالعه به منظور تعیین عوامل موثر بر عاقبت بالینی جراحی در بیماران مبتلا به هماتوم ساب دورال مزمن به روش برهول و شستشو با استفاده از درن، طراحی و اجرا شده است.مواد و روش ها: در یک مطالعه مقطعی آینده نگر، کلیه 59 بیماری که با تشخیص هماتوم ساب دورال مزمن در طی سال های 88 - 1387 در بخش جراحی مغز و اعصاب بیمارستان بعثت سنندج بستری و تحت عمل جراحی گرفتند، وارد مطالعه شدند. جمع آوری اطلاعات از طریق چک لیست و انجام مصاحبه و مراجعه به پرونده صورت گرفت. بیماران بر اساس معیارهای Odom Finney and ابتدا به چهار گروه و سپس به دو گروه با عاقبت بالینی خوب و عاقبت بالینی نامطلوب تقسیم شدند. تجزیه و تحلیل داده ها به وسیله ازمون های تی مستقل، مجذور کای و تست دقیق فیشر و هم چنین رگرسیون لجستیک با SPSS نسخه 17 انجام گردید.یافته ها: از مجموع 59 بیمار مورد مطالعه، 51 نفر (86.4 درصد) مذکر بودند. میانگین سنی 62.0±19.9 سال بود. عاقبت بالینی بیماران ساب دورال هماتوم مزمن با متغیرهایی چون زمان سپری شده از رخداد تروما تا جراحی، فاصله زمان بستری تا جراحی، محتویات خونی هماتوم، محل اناتومیک درن، علایم عود در سی تی اسکن و درمان عود در هماتوم پس از جراحی از نظر آماری رابطه معنی داری را نشان نداد (P>0.05) .متغرهای دموگرافیک سن (سالمندان بالای 65 سال) و جنس (مونث) واحدهای مورد مطالعه، استفاده از داروی ضد انعقادی (وارفارین)، زمان ماندن درن، نوع عارضه و وجود عارضه داخلی یا جراحی بعد از عمل، مقیاس اغمای گلاسکو موقع بستری و موقع ترخیص و یک ماه پس از ترخیص و نیز نوع بیماری زمینه ای و عامل خطر با عاقبت بالینی این بیماران پس از جراحی رابطه معناداری داشت (P<0.05). با اینحال در معادله آنالیز رگرسیون لجستیک تنها متغیرهای سن بالا(Adjusted OR, 4.2, 95% CI, 2.5 – 6.4)  و جنس مونث (AOR; 7.2, 95% CI, 2.5 - 6.4) رابطه معنادار خود را با عاقبت بالینی نامطلوب جراحی در بیماران مبتلا به هماتوم ساب دورال مزمن حفظ نموده بودند.نتیجه گیـری: جنسیت مونث و سن بالا بر عاقبت بالینی جراحی در بیماران مبتلا به هماتوم ساب دورال مزمن اثر منفی دارند.

به منظور دستیابی به مدل مناسب برای توجیه رفتار بیومکانیکی مغز و تغییر شکل و جابجایی بطن ها، دو نوع مدلسازی کامپیوتری کرنش صفحه ای الاستیک و هایپرالاستیک بافت مغز بر اساس تحلیل المان محدود به کار گرفته شده و مورد مقایسه قرار گرفته اند. اسکن بیمار مبتلا به هماتوم اپی دورال، با فرض کرنش صفحه ای الاستیک و هایپرالاستیک مدلسازی شد. سپس با اعمال پارامترهای مکانیکی نسجν) ، E، C01 و (C10 و تغییر فشار داخل بطنی، میزان جابجایی نقاط مشابه در بطن مدلسازی شده، با بطن واقعی مقایسه شد و نهایتا مقادیری با کمترین میزان خطا را به دست می داد، مشخص گردید. این شبیه سازی ها در بارگذاری های متفاوت با فشار داخل بطنی مختلف نشان داد که عدم توجه به افزایش فشار داخل بطنی نتایج غیر قابل قبولی خواهد داشت. به طور خاص، در بارگذاری کرنشی یک طرفه با ΔP=0 دیواره های بطن سمت هماتوم به نحو قابل ملاحظه ای روی هم قرار می گیرد. بهترین نتایج برای مدل الاستیک با افزایش فشار ΔP=1.25 kpa و برای مدل هایپرالاستیک با ΔP=1.00 kpa به دست آمد که با شرایط بالینی بیمار مورد مطالعه سازگار بود. بنابراین مدلسازی بیومکانیکی کرنش صفحه ای در بارگذاری های کرنشی یک طرفه (شرایطی که مشابه کاربرد سیستم های ناوبری در جراحی است)، بدون توجه به هندسه و تغییرات فشار داخل بطن ها نتایج قابل قبولی به دست نمی دهد. با در نظر گرفتن پارامترهای فوق، استفاده از مدل های الاستیک (با دقت نسبی متوسط 88.7%) در مقایسه با هایپرالاستیک (با دقت نسبی متوسط 86.9%) نتایج بهتری در توجیه رفتار مکانیکی مغز در ضایعه هماتوم اپی دورال به همراه خواهد داشت.

به منظور دستیابی به یک مدل مناسب برای توجیه رفتار بیومکانیکی مغز و بویژه تغییر شکل و جابجایی بطن ها، مناسب ترین مدول یانگ برای بافت مغز استخراج شده است. این امر بر اساس مدل سازی های متعدد و تغییر پارامترهای مکانیکی در ضایعه هماتوم اپی دورال انجام گرفته است. اسکن بیمار مبتلا، با فرض کرنش صفحه ای الاستیک مدلسازی شده است. سپس با تغییر پارامترهای مکانیکی نسج (E , n) و افزایش فشار داخل بطنی ناشی از هماتوم، میزان جابجایی نقاط متشابه در بطن مدل سازی شده با بطن واقعی مقایسه شده و نهایتا مقادیری که کمترین خطا را به دست می داد مشخص شد. بهترین نتایج با مدول الاستیک (7.5 , E = 11-12 kPa DP = 1.25-1.5 kPa 9.4 mmHg) به دست آمد که با شرایط بالینی بیمار مورد مطالعه سازگار بود. مدلسازی بیومکانیکی کرنش صفحه ای در بارگذاری های کرنشی یک طرفه (شرایطی که مشابه کاربرد سیستم های ناوبری در جراحی است)، بدون توجه به هندسه و تغییرات فشار داخل بطن ها نتایج قابل قبولی به دست نمی دهد.

زمینه و هدف: هماتوم ساب دورال مزمن یکی از بیماری های شایع در بیماران بستری در بخش های جراحی اعصاب است. اگرچه استراتژی درمانی این بیماری ساده است؛ ولی پیش آگهی بیماران به راحتی قابل پیش بینی نیست. این مطالعه به منظور تعیین عوامل موثر در پیش آگهی بیماران با هماتوم ساب دورال مزمن جراحی شده به روش Burr hole trephination انجام شد.روش بررسی: این مطالعه توصیفی - تحلیلی روی 90 بیمار با هماتوم ساب دورال مزمن و جراحی شده در بیمارستان امام خمینی (ره) ارومیه انجام شد. عوامل احتمالی موثر در پیش آگهی شامل سن، جنس، اندازه هماتوم، جابجایی عناصر خط وسط، تراکم و محل قرارگیری هماتوم، سطح هوشیاری قبل از عمل جراحی، نکات مهم در شرح حال، اتساع مغز و وجود هوا در داخل جمجمه بعد از عمل جراحی برای هر بیمار ثبت شد. برای ارزیابی پیش آگهی بیماران از مقیاس اصلاح شده Rankin استفاده گردید. مقیاس صفر و یک به عنوان پیش آگهی خوب و 2تا 5 به عنوان پیش آگهی بد در نظر گرفته شد.یافته ها: 63 بیمار (70 درصد) پیش آگهی خوب و 27 بیمار (30 درصد) پیش آگهی بد داشتند. سن بالاتر از 70 سال، سطح هوشیاری پایین قبل از عمل جراحی (معیار کومای گلاسگو کمتر از 13) و سابقه دیابت به عنوان مهم ترین متغیرهای مرتبط با پیش آگهی بد بعد از عمل جراحی تعیین شدند (P<0.05).نتیجه گیری: سن بیش از 70 سال، سطح هوشیاری پایین قبل از عمل جراحی و ابتلا به دیابت از عوامل تعیین کننده پیش آگهی بد در بیماران با هماتوم ساب دورال مزمن عمل شده به روش Burr hole trephination هستند.